Η αρχιτεκτονική της παλιάς Αμμοχώστου: ορθόδοξοι ναοί, γοτθικά και αναγεννησιακά στοιχεία

Άγιος Γεώργιος των Ελλήνων

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων περιγράφει τον Άγιο Γεώργιο των Ελλήνων ως τον μεγαλύτερο ορθόδοξο ναό της φραγκικής περιόδου στην Κύπρο. Έχει διαστάσεις περίπου 37,5 επί 20,5 μέτρα και χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα. Η αρχιτεκτονική του φανερώνει επιρροές της γαλλικής γοτθικής παράδοσης.

Στο σωζόμενο ανατολικό και νότιο τμήμα, καθώς και στο κατώτερο μέρος του δυτικού τοίχου, διακρίνεται η διάταξη με τρία κλίτη. Η λιθοδομή είναι από ψαμμίτη. Ο ναός είχε σταυροθόλια και έναν τρούλο ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο ζεύγος κιόνων.

Οι περισσότερες τοιχογραφίες χάθηκαν με την κατάρρευση των ανώτερων τμημάτων και του τρούλου. Στις αψίδες σώζονται φθαρμένα τμήματα μορφών αγίων. Στα νότια βρίσκεται ο παλαιότερος ναός του Αγίου Συμεών, σταυροειδής με τρούλο, που χρονολογείται στα τέλη του 12ου αιώνα. Πιθανόν να ήταν ο ορθόδοξος καθεδρικός ναός κατά τον 13ο αιώνα. Αρχικά διέθετε νάρθηκα.

Άγιοι Πέτρος και Παύλος: ο λατινικός ναός

Η πηγή συνδέει τον ναό των Αγίων Πέτρου και Παύλου με τη βασιλεία του Πέτρου Α΄ (1358–1369). Είχε ένα κεντρικό και δύο πλευρικά κλίτη, ημικυκλική κεντρική αψίδα και δύο παρεκκλήσια. Οι βυζαντινές μορφές των αψίδων συνδυάζονται με γοτθικά τόξα.

Στη βόρεια είσοδο ξεχωρίζουν ανάγλυφα με κληματίδες, καρπούς και αγγέλους. Μετά το 1571 ο ναός χρησιμοποιήθηκε ως τέμενος και κατά τη βρετανική περίοδο ως σιταποθήκη. Οι αλλαγές χρήσης καταγράφονται στην περιγραφή του Τμήματος Αρχαιοτήτων.

Άγιος Γεώργιος των Λατίνων

Ο Άγιος Γεώργιος των Λατίνων είναι διαφορετικό μνημείο, στο βορειοανατολικό τμήμα της παλιάς πόλης. Χρονολογείται στα τέλη του 13ου αιώνα. Η σωζόμενη λιθοδομή του δεν πρέπει να συγχέεται με εκείνη του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων.

Ο ναός χρονολογείται στα τέλη του 13ου αιώνα. Είναι μονόκλιτος, με τέσσερα σταυροθόλια που στηρίζονται σε τρεις λεπτούς κίονες στον βόρειο και στον νότιο τοίχο. Εντυπωσιακές υδρορροές παριστάνουν ανθρώπινες μορφές και φτερωτούς δράκους. Μια μικρή κόγχη με πλούσια διακοσμημένα αετώματα σχημάτιζε την αψίδα και πιθανόν προοριζόταν για γλυπτό.

Μικρότεροι ορθόδοξοι ναοί

Ο ορθόδοξος ναός του Αγίου Νικολάου του 15ου αιώνα δεν είναι ο λατινικός καθεδρικός ναός με το ίδιο όνομα. Πρόκειται για δίκλιτο ναό με δύο τρούλους και βυζαντινά αρχιτεκτονικά στοιχεία.

Η Αγία Ζώνη, των αρχών του 15ου αιώνα, είναι μικρός σταυροειδής ναός με τρούλο. Αυτά τα μικρότερα ορθόδοξα μνημεία προσφέρουν μια διαφορετική κλίμακα σύγκρισης με τις μεγάλες γοτθικές εκκλησίες.

Η βενετσιάνικη πρόσοψη του βασιλικού ανακτόρου

Απέναντι από τον λατινικό καθεδρικό ναό βρίσκεται η βενετσιάνικη πρόσοψη του βασιλικού ανακτόρου. Το κτίριο πιθανόν άρχισε ως κατοικία των Λουζινιανών τον 13ο αιώνα και μετασκευάστηκε τον 16ο αιώνα για τους Βενετούς διοικητές, τους Προβλεπτές (Proveditori).

Η είσοδος αποτελείται από τρία τόξα πάνω σε τέσσερις γρανιτένιους κίονες που μεταφέρθηκαν από τη Σαλαμίνα. Η πηγή περιγράφει επίσης σωζόμενα δωμάτια φρουράς, τμήματα της ανατολικής πτέρυγας και ένα παλαιότερο παρεκκλήσι. Η επαναχρησιμοποίηση αρχαίων κιόνων δεν σημαίνει ότι το ίδιο το ανάκτορο είναι αρχαίο.

Αρχιτεκτονική παρατήρηση και πρόσβαση

Χρησιμοποιήστε τον οδηγό για να συγκρίνετε τη σωζόμενη λιθοδομή και τα αρχιτεκτονικά στοιχεία, όχι ως διαδρομή με εγγυημένη πρόσβαση στο εσωτερικό κάθε μνημείου. Ελέγξτε τις συνθήκες επίσκεψης. Όπου η πηγή προτείνει πιθανή χρονολόγηση, διατηρούμε αυτή την επιφύλαξη.